Scandinavisch design, niet alleen in meubels, maar ook in juwelen een tijdloze klassieker
Denemarken – Georg Jensen (1866–1935)
De Deens zilversmid, ontwerper en kunstenaar Georg Jensen richtte in 1904 zijn eigen zilversmederij in Kopenhagen op. Zijn opleiding als goudsmid en beeldhouwer kwam samen in een vernieuwende stijl, waarin vakmanschap, schoonheid en functionaliteit centraal stonden. Vooral zijn sieraden werden bekend om hun organische, bijna sculpturale vormen, geïnspireerd door bloemen, bladeren en andere motieven uit de natuur. Hij werkte veel met zilver, gecombineerd met kleurrijke stenen als amber, malachiet, maansteen en opaal.
Jensen maakte sieraden die kunstzinnig én toegankelijk waren en daarmee bewust afstand namen van de rijkelijk bezette juwelen van zijn tijd. Zijn ontwerpen sloten aan bij de internationale Art Nouveau- en Arts-and-Craftsbeweging. Door zijn vernieuwende vormgeving en grote aandacht voor ambacht groeide zijn werk uit tot een internationaal succes en werd hij een belangrijke grondlegger van het moderne Scandinavische design.
Na zijn dood in 1935 bleef de zilversmederij vernieuwen. Ontwerpers als Henning Koppel en Vivianna Torun Bülow-Hübe gaven het sieradenoeuvre een modernere, meer abstracte uitstraling. Torun ontwierp vanaf de jaren zestig sieraden met eenvoudige, vloeiende vormen die zich als het ware om het lichaam bewegen. Ook latere ontwerpers, onder wie Nina Koppel en Zaha Hadid, bouwden voort op de combinatie van sculpturale vormgeving en functionaliteit.
Lotnummers: 341, 342, 348
Finland – Lapponia
De geschiedenis van Lapponia Jewelry begint in 1960, toen zilversmid Pekka Anttila in Helsinki de onderneming oprichtte. De grote vernieuwing kwam in 1963 met de komst van de Finse kunstenaar en goudsmid Björn Weckström. Hij wilde sieraden maken die meer waren dan versiering: kleine sculpturen waarin de natuur, het landschap en de verbeelding samenkomen.
Weckström liet zich inspireren door het ruige landschap van Lapland en door het natuurlijke, matte uiterlijk van Fins goud. Zijn sieraden kregen daardoor een uitgesproken, organische en soms bijna futuristische vorm. Hij combineerde goud en zilver met onder meer stenen en acryl en gaf zijn ontwerpen bewust namen, waardoor ieder stuk een eigen identiteit kreeg. Zijn vernieuwende stijl betekende een belangrijke doorbraak voor de Finse sieradenkunst. In 1965 won zijn Flowering Wall-collier een internationale ontwerpwedstrijd in Rio de Janeiro, waarna Lapponia wereldwijd bekendheid kreeg.
In de jaren zestig en zeventig raakte Weckström bovendien gefascineerd door de ruimte, zenboeddhisme en de maanlanding. Dit leidde tot zijn beroemde Space Silver-serie, met ontwerpen die verwijzen naar planeten, het heelal en de relatie tussen mens en kosmos. Het bekendste ontwerp is het collier Planetoid Valleys, dat in 1977 door Carrie Fisher als prinses Leia werd gedragen in Star Wars. Daarmee kreeg Lapponia een iconische plaats in de geschiedenis van de moderne sieraden én de populaire cultuur.
Lapponia bleef zich ontwikkelen en werkte door de jaren heen met verschillende kunstenaars. De combinatie van traditioneel handwerk en vernieuwende technieken, zoals acryl en later 3D-technologie, bleef kenmerkend. In 2005 werd Lapponia onderdeel van Kalevala Jewelry; vanaf 2020 werd de collectie onder de naam Kalevala voortgezet. De ontwerpen van Weckström blijven echter een belangrijk onderdeel van de collectie en worden wereldwijd verzameld.
Lotnummers: 345, 346, 347, 352, 353
Noorwegen – David Andersen (1843–1901)
David Andersen geldt als een van de belangrijkste Noorse goud- en zilversmeden van de 19de eeuw. Hij werd geboren in Østre Toten en begon in 1859 als leerling bij de bekende juwelier Jacob Tostrup in Christiania, het huidige Oslo. Na reizen en werkervaring in onder meer Berlijn, Parijs en Londen richtte hij in 1876 zijn eigen werkplaats op.
Het bedrijf groeide snel uit tot een toonaangevend Noors juweliershuis en kreeg internationale erkenning. Op de Wereldtentoonstelling van Parijs in 1900 won David Andersen twee gouden medailles. Vooral het verfijnde, kleurrijke emaillewerk, waaronder plique-à-jour, werd een belangrijk handelsmerk. Transparant emaille liet daarbij het zilver eronder doorschemeren en gaf de sieraden een bijna glasachtig effect. Veel ontwerpen waren geïnspireerd op de Noorse natuur, mythologie en cultuur. De kwaliteit en vernieuwende ontwerpen brachten internationale erkenning: op de Wereldtentoonstelling van Parijs in 1900 ontving het bedrijf maar liefst twee gouden medailles.
Na Andersens overlijden in 1901 nam zijn zoon Arthur het bedrijf over en werd de naam officieel David-Andersen. Hij breidde het gebruik van emaille uit naar gouden en zilveren sieraden en gebruiksvoorwerpen. In de 20ste eeuw werkte het huis met verschillende vooraanstaande Noorse kunstenaars en ontwerpers en ontwikkelde het zich door van Art Nouveau en de Noorse Dragestil tot Art Deco en Scandinavisch modernisme.
David-Andersen bleef een familiebedrijf en combineert vandaag zijn rijke historische ontwerparchief met eigentijdse sieraden, maatwerk en restauratie. Noors vakmanschap, eigen ontwerp en kwaliteit die generaties meegaat vormen nog altijd de kern van het huis. In 2026 viert David-Andersen zijn 150-jarig bestaan.
Lotnummers: 343, 344, 355
Finland – Matti J. Hyvärinen – Sirokoru (1937–2017)
De Finse sieradenontwerper, beeldhouwer en schilder Matti J. Hyvärinen behoort tot de bekendste vertegenwoordigers van het Finse modernisme. In 1958 richtte hij, op slechts 21-jarige leeftijd, in Turku zijn eigen bedrijf Sirokoru op. Vanuit daar bouwde hij vanaf de jaren zestig aan een internationale carrière; zijn werk werd uiteindelijk op meer dan honderd tentoonstellingen in Europa, Amerika en Azië getoond.
Hyvärinen zag sieraden als draagbare kunst. Zijn vaak in zilver uitgevoerde ontwerpen zijn krachtig, minimalistisch en soms bijna sculpturaal. Hij liet zich inspireren door de ruige schoonheid van de Finse natuur, die hij vertaalde in organische vormen en expressieve oppervlakken die doen denken aan rotsen, boomschors, ijs, wind en water. De sieraden zijn niet zozeer decoratief, maar juist stoer, tactiel en levendig.
Zijn internationale doorbraak kwam in 1967, toen hij als enige Fin de prestigieuze Diamonds International Award van De Beers won voor zijn broche The Rich and the Poor. In 1987 werd hij als eerste uitgeroepen tot Goudsmid van het Jaar door de Finse Goudsmedenvereniging. Hyvärinen was bovendien bevriend en tijdgenoot van andere belangrijke Finse ontwerpers uit Turku, onder wie Jorma Laine, Elis Kauppi en Pentti Sarpaneva.
Hyvärinen bleef zijn bedrijf en sieraden ontwerpen gedurende ruim zestig jaar ontwikkelen. Hij werkte veel met de verloren-wasmethode, waarbij een model met de hand wordt vervaardigd en vervolgens wordt gegoten. Zijn ontwerpen groeiden uit tot herkenbare voorbeelden van de Scandinavische moderne sieradenkunst.
Na zijn overlijden in 2017 bleef Sirokoru bestaan en wordt het bedrijf voortgezet door zijn kinderen Tina en Tomi Hyvärinen. Daarmee leeft niet alleen zijn onderneming voort, maar ook zijn visie op sieraden als kleine, sculpturale kunstwerken waarin de ruwe schoonheid van de Finse natuur centraal staat.
Lotnummer 359