Johannes du Chesne – waar techniek en kunst samenkomen

De 18e eeuwse Amsterdamse klokkenmaker Johannes de Chesne maakte naam met rijk uitgewerkte staande klokken, waarin techniek en kunstnijverheid op bijzondere wijze samenkomen.

Zijn klokken waren veel meer dan nauwkeurige tijdmeters. Vooral de exemplaren uit het midden van de 18e eeuw zijn indrukwekkende staaltjes van techniek, met kalenderaanduidingen, maanstanden, een secondewijzer en bewegende figuren of scheepsmechanieken.

Ook de vormgeving weerspiegelt de smaak van de 18e eeuw. Kostbare houtsoorten, sierlijke ornamenten en rijk gedetailleerde uurwerken maakten van de staande klok een statussymbool voor de welgestelde Amsterdammer. Du Chesne wist daarbij technische verfijning te combineren met theatrale voorstellingen.

Een bijzonder voorbeeld is het staand horloge, lotnummer 7735, afkomstig uit particulier bezit. Het rond 1760 vervaardigde horloge is voorzien van een meervoudig mechaniek en verbeeldt een allegorie op de bevrijding van de Nederlanden. De vastgeketende Andromeda (de Nederlanden) wordt bevrijd door Prins Frederik Hendrik, weergegeven als Perseus op Pegasus, die Spanje, voorgesteld als een gevleugeld zeemonster, tegemoet treedt. Tussen de figuren bevinden zich Hollandse handelsschepen, geflankeerd door Neptunus en Mercurius. Op de achtergrond is de rede van Batavia weergegeven. Het geheel is geplaatst in een rijk uitgewerkte wortelnotenhouten kast.

Johannes du Chesne maakte van het meten van de tijd een kunstvorm: zijn klokken vertellen niet alleen hoe laat het is, maar laten ook zien hoe techniek, wetenschap en decoratieve kunst in de 18e eeuw samenkwamen.